Hình xăm là cách thể hiện cá tính, lưu giữ kỷ niệm và ngày càng được xã hội chấp nhận rộng rãi. Nhưng xăm hình là thủ thuật đưa mực vào lớp trung bì bằng hàng nghìn lần đâm kim, nên luôn đi kèm những nguy cơ cho sức khỏe: nhiễm trùng, dị ứng mực, sẹo lồi, biến chứng muộn và một số ảnh hưởng ít người biết tới khi đi khám chữa bệnh. Bài viết tổng hợp các nguy cơ đã được ghi nhận, những đối tượng cần thận trọng và cách giảm rủi ro.
Thông tin mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ da liễu hoặc bác sĩ điều trị.
Điều gì xảy ra với da khi xăm?
Kim xăm tạo các vết thủng nhỏ, đưa mực xuống lớp trung bì. Cơ thể phản ứng như với một vết thương: viêm, sưng, đỏ, rỉ dịch, sau đó đóng vảy và lành dần trong vài tuần. Một phần hạt mực bị tế bào miễn dịch "bắt giữ" và nằm lại lâu dài, tạo nên hình xăm vĩnh viễn; một phần nhỏ được vận chuyển tới hạch bạch huyết. Hiểu điều này giúp thấy rằng hình xăm không chỉ "nằm trên da" mà là sự tương tác lâu dài giữa mực và cơ thể.
Những nguy cơ sức khỏe thường gặp
| Nguy cơ | Biểu hiện | Thời điểm |
|---|---|---|
| Nhiễm trùng da | Sưng đỏ lan rộng, nóng, đau, chảy mủ, sốt | Vài ngày đến vài tuần sau xăm |
| Lây bệnh qua đường máu | Viêm gan B, C, HIV nếu dụng cụ không vô trùng | Có thể phát hiện muộn |
| Dị ứng mực | Ngứa, nổi sần, phát ban tại vùng xăm, hay gặp với mực màu | Có thể xuất hiện sau nhiều tháng, nhiều năm |
| U hạt | Nốt sần quanh mực do phản ứng miễn dịch | Muộn |
| Sẹo lồi | Mô sẹo phát triển quá mức, gồ lên | Sau khi lành |
| Nhạy cảm ánh sáng | Sưng, ngứa khi phơi nắng ở vùng mực nhất định | Khi tiếp xúc nắng |
Những ảnh hưởng ít người biết
Chụp cộng hưởng từ (MRI)
Một số mực xăm có chứa thành phần kim loại. Trong một số ít trường hợp, người có hình xăm có thể cảm thấy nóng rát hoặc sưng tại vùng xăm khi chụp MRI. Phần lớn người có hình xăm vẫn chụp MRI an toàn, nhưng hãy báo cho nhân viên y tế trước khi chụp.
Hiến máu
Do nguy cơ lây nhiễm qua đường máu, nhiều cơ sở hiến máu quy định người mới xăm phải chờ một khoảng thời gian nhất định mới được hiến. Hãy hỏi trung tâm hiến máu về quy định hiện hành.
Theo dõi nốt ruồi, ung thư da
Hình xăm phủ lên nốt ruồi hoặc vùng da có tổn thương có thể khiến việc phát hiện thay đổi bất thường khó hơn. Nên tránh xăm trực tiếp lên nốt ruồi.
Gây tê vùng
Một số bác sĩ gây mê có thể cân nhắc vị trí chọc kim khi gây tê tủy sống, ngoài màng cứng nếu vùng thắt lưng có hình xăm lớn. Hãy thông báo với bác sĩ khi cần thực hiện thủ thuật.
Ai nên cân nhắc kỹ hoặc trì hoãn việc xăm?
- Phụ nữ mang thai, đang cho con bú.
- Người có cơ địa sẹo lồi.
- Người mắc bệnh tiểu đường chưa kiểm soát, rối loạn đông máu, suy giảm miễn dịch.
- Người đang dùng thuốc chống đông, thuốc ức chế miễn dịch.
- Người có bệnh da tại vùng định xăm (vảy nến, chàm, nhiễm trùng).
- Người có tiền sử dị ứng nặng.
Những trường hợp này nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi quyết định.
Giảm rủi ro: chọn tiệm và chăm sóc đúng cách
- Chọn cơ sở uy tín: có giấy phép kinh doanh, khu vực làm việc sạch sẽ, kim dùng một lần mở trước mặt khách. Xem thêm bài nguy hiểm khi xăm ở cơ sở không đảm bảo.
- Hỏi về mực: thương hiệu, nhãn, hạn dùng.
- Tránh rượu bia, thuốc làm loãng máu trước buổi xăm theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Chăm sóc sau xăm: giữ sạch, rửa nhẹ bằng nước sạch và xà phòng dịu nhẹ, thấm khô, bôi kem dưỡng theo hướng dẫn; không gãi, không cạy vảy, tránh ngâm nước và phơi nắng trực tiếp trong thời gian lành.
- Theo dõi dấu hiệu bất thường và đi khám khi cần.
Phun xăm thẩm mỹ: cũng là xăm
Nhiều người không coi phun mày, phun môi, xăm mí là "xăm hình", nhưng về bản chất đây cũng là đưa sắc tố vào da bằng kim. Các nguy cơ như nhiễm trùng, dị ứng, sẹo, lây bệnh qua đường máu vẫn tồn tại, thậm chí vùng môi và mí mắt còn nhạy cảm hơn. Những năm gần đây, các cơ sở y tế đã ghi nhận không ít trường hợp biến chứng sau phun xăm ở cơ sở không được cấp phép, từ sưng nề, hoại tử đến tổn thương mắt khi xăm mí sai kỹ thuật.
Vì vậy, nguyên tắc chọn nơi phun xăm cũng giống như chọn tiệm xăm: kiểm tra giấy phép, điều kiện vô trùng, nguồn gốc mực, kinh nghiệm người thực hiện. Với vùng gần mắt, nên đặc biệt cẩn trọng và đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường như đau nhức, nhìn mờ, chảy dịch.
Hình xăm giá rẻ và những cái giá không rẻ
Không ít biến chứng xuất phát từ việc chọn nơi xăm chỉ vì giá thấp. Bài rủi ro từ xăm hình giá mềm phân tích những gì có thể bị cắt giảm phía sau mức giá hấp dẫn. Với những thủ thuật cực đoan như xăm nhãn cầu, nguy cơ còn nghiêm trọng hơn nhiều, như câu chuyện trong bài Anaya Peterson và cái giá của xăm nhãn cầu.
Đẹp và an toàn có thể song hành
Biết về nguy cơ không có nghĩa là phải từ bỏ hình xăm. Hàng triệu người trên thế giới có hình xăm mà không gặp vấn đề lớn nhờ chọn nơi uy tín và chăm sóc đúng cách. Quan trọng là quyết định có hiểu biết: chọn mẫu và vị trí bạn sẽ thích lâu dài, chọn nghệ sĩ có tay nghề, và lắng nghe cơ thể sau khi xăm. Nếu một ngày muốn xóa, hãy biết rằng quá trình đó phức tạp hơn nhiều, như giải thích trong bài sự thật về xóa hình xăm.
Câu hỏi thường gặp
Xăm hình bao lâu thì lành?
Lớp da bề mặt thường lành trong khoảng hai đến bốn tuần, nhưng các lớp da sâu hơn cần thời gian lâu hơn để hồi phục hoàn toàn. Thời gian còn phụ thuộc kích thước, vị trí và cách chăm sóc.
Mực xăm màu nào hay gây dị ứng?
Phản ứng dị ứng được ghi nhận nhiều hơn với mực màu, trong đó mực đỏ thường được nhắc tới. Tuy vậy, phản ứng có thể xảy ra với bất kỳ màu nào tùy cơ địa.
Có hình xăm có chụp MRI được không?
Phần lớn người có hình xăm vẫn chụp MRI an toàn. Một số ít có thể cảm thấy nóng rát tại vùng xăm, vì vậy hãy báo cho nhân viên y tế trước khi chụp.